Schijnzelfstandigheid in 2026, wat betekent dit voor uw administratie en belastingen?

Schijnzelfstandigheid is op dit moment een van de meest besproken onderwerpen onder ondernemers. De Belastingdienst handhaaft weer actief en sinds 2026 kunnen er ook vergrijpboetes worden opgelegd. Tegelijkertijd is er recent opnieuw beweging vanuit de politiek, waardoor veel ondernemers zich afvragen wat dit concreet voor hen betekent.

De regels en plannen rondom schijnzelfstandigheid zijn nog in ontwikkeling. In dit artikel gaan we uit van de huidige wet- en regelgeving en de manier waarop hier op dit moment op wordt gecontroleerd. Voor de meest actuele informatie verwijzen wij naar de Belastingdienst en Rijksoverheid.

Maar de belangrijkste vraag is eigenlijk niet wat er op papier verandert, maar wat dit betekent voor uw administratie, belastingpositie en financiële risico’s. Want daar zit uiteindelijk de impact.

Wat is schijnzelfstandigheid eigenlijk?

Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer iemand als zzp’er wordt ingehuurd, maar in de praktijk werkt als een werknemer. De Belastingdienst kijkt daarbij niet alleen naar contracten, maar vooral naar hoe de samenwerking daadwerkelijk wordt uitgevoerd.

Denk hierbij aan situaties waarin iemand vaste werktijden heeft, instructies krijgt zoals personeel, of structureel onderdeel is van de organisatie. In dat geval kan er sprake zijn van een dienstverband, ook als er een overeenkomst voor zelfstandigheid is opgesteld.

Wat is er recent veranderd?

De Belastingdienst controleert sinds 2025 weer actief op schijnzelfstandigheid. Sinds 2026 kunnen daar ook vergrijpboetes bij komen. Daarnaast heeft het kabinet begin 2026 aangegeven te werken aan nieuwe wetgeving, waaronder een mogelijke Zelfstandigenwet en extra bescherming voor zzp’ers met een laag uurtarief.

Voor ondernemers betekent dit vooral dat de controle toeneemt en dat de financiële gevolgen groter kunnen worden als een samenwerking niet goed is ingericht.

Waarom raakt dit direct uw administratie?

Schijnzelfstandigheid wordt vaak gezien als een juridisch of HR-vraagstuk, maar in de praktijk raakt het juist de financiële kant van uw onderneming. Als achteraf blijkt dat iemand geen echte zzp’er is, kan de Belastingdienst alsnog loonheffingen opleggen. Dit kan met terugwerkende kracht gebeuren, waardoor kosten en marges ineens volledig veranderen. Daarnaast kunnen er boetes volgen en moet de volledige verwerking in uw administratie mogelijk worden herzien.

Waar gaat het in de praktijk vaak mis?

• Er wordt te veel vertrouwd op een contract, terwijl de praktijk anders is ingericht
• Er is geen duidelijke onderbouwing waarom iemand als zelfstandige werkt
• De samenwerking lijkt sterk op loondienst, zonder dat dit wordt herkend
• De administratie bevat geen dossier dat de zelfstandigheid ondersteunt

Juist die laatste is belangrijk. Niet alleen wat u afspreekt telt, maar ook wat u kunt aantonen.

Wat betekent dit concreet voor u als ondernemer?

Het is belangrijk om niet alleen naar uw contracten te kijken, maar juist naar de inrichting van uw administratie en de onderbouwing van uw keuzes.

• Zijn ingehuurde zzp’ers terecht buiten de loonadministratie gehouden?
• Is er voldoende bewijs dat iemand echt zelfstandig werkt?
• Klopt de verwerking van kosten en facturen met de praktijk?
• Is het risico op naheffingen inzichtelijk gemaakt?

Door hier vooraf naar te kijken, voorkomt u verrassingen achteraf.

Voorkomen is beter dan corrigeren

Veel ondernemers ontdekken pas dat er iets mis zit wanneer de Belastingdienst vragen stelt. Op dat moment is het vaak al te laat om nog eenvoudig bij te sturen. Door uw administratie, werkwijze en samenwerkingen vooraf goed te beoordelen, voorkomt u onnodige risico’s en houdt u grip op uw financiële situatie.

Wilt u zeker weten dat alles goed ingericht is?

Werkt u met zzp’ers en twijfelt u of alles correct is ingericht? Of wilt u voorkomen dat u achteraf wordt geconfronteerd met naheffingen en boetes? Wij kijken graag met u mee naar uw situatie en helpen u om risico’s inzichtelijk te maken en waar nodig te verbeteren.

Meer weten over de actuele regels?

De regels rondom schijnzelfstandigheid zijn continu in ontwikkeling. Wilt u de meest actuele informatie bekijken of zelf verdiepen in de richtlijnen? Raadpleeg dan de officiële pagina’s van de Belastingdienst en de Rijksoverheid.